Przejdź do treści
Poradnik badań
PL

Jakie badania zrobić przy podejrzeniu anemii

Badania, które warto omówić z lekarzem

Czym jest anemia i dlaczego trudno ją zauważyć

Anemia (niedokrwistość) oznacza, że organizm nie wytwarza wystarczającej ilości zdrowych czerwonych krwinek albo zawierają one za mało hemoglobiny, przez co tkankom brakuje tlenu. Typowe objawy — zmęczenie, osłabienie, blada skóra, duszność, zawroty głowy, łamliwe paznokcie czy wypadające włosy — często rozwijają się stopniowo, dlatego organizm długo się do nich przyzwyczaja i zauważa się je dopiero późno.

Morfologia krwi — pierwszy krok

Morfologia krwi (badanie ogólne krwi) pokazuje, czy wartości hemoglobiny, erytrocytów i hematokrytu odbiegają od typowych zakresów. To badanie mówi, czy w ogóle występują cechy anemii, ale samo w sobie nie wyjaśnia, dlaczego tak jest — dlatego zwykle uzupełnia się je kolejnymi badaniami.

Ferrytyna i żelazo — czy przyczyną jest niedobór żelaza

Badania ferrytyny i żelaza pomagają ocenić, czy przyczyną jest niedobór żelaza — najczęstsza forma anemii, szczególnie u kobiet, nastolatków i osób aktywnie uprawiających sport. Ferrytyna pokazuje, ile żelaza organizm ma zgromadzone w zapasach, więc jej niski poziom zwykle wskazuje na wyczerpanie tych zapasów. Żelazo we krwi razem z ferrytyną pozwala odróżnić anemię z niedoboru żelaza od innych rodzajów anemii i ocenić, czy jego ilość we krwi jest za niska.

Witamina B12 i kwas foliowy — niedobór witamin jako przyczyna anemii

Badania witaminy B12 i kwasu foliowego pokazują, czy przyczyną anemii nie jest niedobór tych witamin. Taki niedobór może wywołać anemię z powiększonymi erytrocytami (anemię megaloblastyczną), a przy braku witaminy B12 czasem także drętwienie lub mrowienie, dlatego oba badania często wykonuje się razem.

Homocysteina — gdy poziom żelaza jest prawidłowy, a objawy pozostają

Badanie homocysteiny może być uzupełniające wtedy, gdy wskaźniki żelaza są prawidłowe, ale objawy się utrzymują — podwyższona homocysteina może wskazywać na niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego, który również może wywoływać anemię.

Warto pamiętać: te badania nie zawsze do końca wyjaśniają przyczynę anemii (na przykład czy to krwawienie, choroba przewlekła czy niedobory w diecie) — do tego potrzebna jest ocena lekarza i czasem dodatkowe badania.

Kiedy nie czekać

  • Zauważasz krwawienie — czarne lub krwiste stolce, nietypowo obfite miesiączki
  • Występują zawroty głowy z omdleniem lub utratą przytomności
  • Objawy anemii nasilają się w czasie ciąży

Kiedy zgłosić się natychmiast

  • Odczuwasz silną duszność lub ból w klatce piersiowej nawet w spoczynku

Ten serwis nie jest służbą ratunkową. Jeśli nagle pojawił się silny ból w klatce piersiowej lub głowy, duszność, splątanie, zaburzenia mowy, obfite krwawienie lub inne ostre zaburzenie — nie czekaj na badania, dzwoń pod 112.

Najczęstsze pytania

›Jakie badania zrobić przy podejrzeniu anemii?

Zwykle zaczyna się od morfologii krwi z hemoglobiną, dodatkowo, zależnie od podejrzewanej przyczyny, sprawdza się ferrytynę i żelazo, witaminę B12 i kwas foliowy, a czasem homocysteinę.

›Czy te badania są bezpłatne?

Zależy od sytuacji i decyzji lekarza rodzinnego (na Litwie: šeimos gydytojas — lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, do którego przypisany jest każdy pacjent) — o zasadach finansowania w konkretnym przypadku warto zapytać w swojej placówce medycznej.

›Do jakiego lekarza się zgłosić?

Najpierw warto zgłosić się do lekarza rodzinnego, który oceni objawy i w razie potrzeby zleci badania lub skieruje do specjalisty.

›Czy przed badaniami w kierunku anemii trzeba być na czczo?

Do morfologii krwi zwykle nie trzeba być na czczo, natomiast przy badaniu żelaza i ferrytyny może być zalecane niepobieranie krwi tuż po posiłku — dokładne warunki najlepiej sprawdzić w laboratorium.

›Co oznacza niski poziom ferrytyny?

Niska ferrytyna zwykle oznacza, że zapasy żelaza w organizmie są wyczerpane, co jest najczęstszą przyczyną anemii z niedoboru żelaza.

›Dlaczego razem z żelazem bada się homocysteinę?

Badanie homocysteiny pomaga podejrzewać niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego, który również może wywoływać anemię, nawet gdy wskaźniki żelaza są prawidłowe.

Powiązane sytuacje

Ten serwis nie jest służbą ratunkową. Jeśli nagle pojawił się silny ból w klatce piersiowej lub głowy, duszność, splątanie, zaburzenia mowy, obfite krwawienie lub inne ostre zaburzenie — nie czekaj na badania, dzwoń pod 112.

Te informacje nie są diagnozą i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Zakresy referencyjne zależą od laboratorium, wieku i płci — zawsze porównuj swój wynik z zakresem podanym na własnym wyniku badania.