Program profilaktyki raka piersi na Litwie: mammografia co 2 lata

Dla kogo jest ten program

Program profilaktyki raka piersi (po litewsku Krūties vėžio prevencinė programa) opiera się na mammografii — badaniu rentgenowskim, które pomaga zauważyć zmiany w tkance piersi wcześniej, niż można je wyczuć ręką. Valstybinė ligonių kasa (VLK, Państwowa Kasa Chorych) pokrywa koszt tego badania kobietom w wieku od 45 do 74 lat (włącznie) co 2 lata, po otrzymaniu skierowania od lekarza rodzinnego. Badanie jest bezpłatne dla kobiet ubezpieczonych w PSDF (Privalomojo sveikatos draudimo fondas, Fundusz Obowiązkowego Ubezpieczenia Zdrowotnego). Regularne badania profilaktyczne w tej grupie wiekowej wiążą się z niższą umieralnością z powodu raka piersi, ponieważ pozwalają rozpocząć leczenie wcześniej.

Warunki programu w skrócie

Jak skorzystać z programu

• Zgłosić się do lekarza rodzinnego (šeimos gydytojas) po skierowanie na badanie mammograficzne.
• Po otrzymaniu skierowania wcześniej zarejestrować się (osobiście lub telefonicznie) w placówce ochrony zdrowia, która ma aparat mammograficzny i podpisaną umowę z kasą chorych (lit. ligonių kasa).
• Wynik badania przekazuje lekarz rodzinny, po otrzymaniu go z placówki oceniającej mammogramy.

Co mammografia może pokazać, a czego nie

Warto rozumieć, co mammografia może pokazać, a czego nie: badanie może wykazać zarówno wczesnego raka, jak i zmianę, która później okazuje się łagodna — w takim przypadku zlecane są dodatkowe badania. Czasami mammografia może też nie zauważyć zmiany, zwłaszcza gdy tkanka piersi jest gęsta, dlatego jednorazowy „dobry” wynik nie jest absolutną gwarancją, a sam program przewiduje regularne powtarzanie badania.

Jeśli wynik mammografii jest niejasny

Nieprawidłowy lub niejasny wynik mammografii sam w sobie nie oznacza raka — najczęściej potrzebne jest dodatkowe badanie, na przykład USG piersi, które pomaga odróżnić zmianę wypełnioną płynem od gęstej tkanki. Jeśli i po nim pozostają niejasności, lekarz może zlecić biopsję — jedyne badanie, które wiarygodnie odpowiada, czy zmiana jest złośliwa. Ostatecznej oceny we wszystkich przypadkach dokonuje lekarz, biorąc pod uwagę całość badań, a nie jeden wynik.

Badania, które warto omówić z lekarzem

Kiedy nie czekać na kolejny termin z programu

• Jeśli w piersi wyczuwalny jest nowy guzek, zgrubienie lub obrzęk — należy zgłosić się do lekarza, nie czekając na zwykły termin mammografii.
• Jeśli widoczne są zmiany skóry na piersi (zaczerwienienie, wciągnięcie skóry, łuszczenie) albo wciągnięcie brodawki sutkowej — warto niezwłocznie zgłosić się do lekarza.
• Jeśli pojawia się nietypowa wydzielina z brodawki sutkowej, zwłaszcza z krwią — to powód, aby zgłosić się do lekarza od razu.
• Jeśli wiek nie mieści się w grupie objętej tym programem, a zmiany w piersi budzą niepokój — należy zgłosić się do lekarza rodzinnego, który oceni stan i w razie potrzeby zleci badania.
• Gdzie się zgłosić: do lekarza rodzinnego (šeimos gydytojas) w swojej przychodni, a w sytuacji zagrożenia życia — pod numer alarmowy obowiązujący na Litwie: 112.

Celem programu jest zauważenie zmian, dopóki nie można ich jeszcze wyczuć dotykiem.