Jakie badania wykonuje się w czasie ciąży

Badania w czasie ciąży mają dwa cele: ocenić stan zdrowia matki, który w ciąży może się zmieniać (na przykład funkcję tarczycy czy gospodarkę glukozy), oraz odpowiednio wcześnie wykryć infekcje lub stany mogące wpływać na płód. Morfologia krwi pomaga sprawdzić, czy nie ma niedokrwistości, która w ciąży występuje częściej ze względu na zwiększone zapotrzebowanie na żelazo. Badanie glukozy w 24.–28. tygodniu wykonuje się dlatego, że w ciąży może rozwinąć się cukrzyca ciążowa — stan występujący wyłącznie w okresie ciąży. Oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh jest ważne, ponieważ gdy matka ma Rh ujemny, a płód Rh dodatni, może dojść do odpowiedzi immunologicznej matki, która grozi noworodkowi niedokrwistością lub żółtaczką. Badania na wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, HIV oraz kiłę wykonuje się we wczesnej ciąży, ponieważ te infekcje mogą przenosić się na płód w czasie ciąży lub porodu — wczesne wykrycie pozwala zastosować środki zmniejszające ryzyko zakażenia dziecka. Wymaz na paciorkowce grupy B w 35.–37. tygodniu pokazuje, czy matka jest nosicielką tej bakterii — jeśli tak, antybiotyk podany podczas porodu może uchronić noworodka przed infekcją. Wyniki badań pokazują stan w danym momencie, ale nie zastępują regularnej opieki prenatalnej ani oceny lekarza — znaczenie konkretnych wyników zawsze warto omówić z prowadzącym lekarzem lub położną.

Morfologia krwi i grupa krwi

Morfologia krwi jest częścią pakietu badań prenatalnych i wykonuje się ją we wczesnej ciąży, najczęściej podczas pierwszej wizyty — pomaga sprawdzić, czy nie występuje niedokrwistość lub inne zaburzenia krwi. Przy tej samej okazji oznacza się grupę krwi i czynnik Rh: gdy matka jest Rh ujemna, a płód Rh dodatni, może rozwinąć się odpowiedź immunologiczna zagrażająca noworodkowi niedokrwistością lub żółtaczką, dlatego przebieg ciąży w takiej sytuacji jest szczególnie monitorowany.

Tarczyca i glukoza

Funkcja tarczycy w ciąży może się zmieniać, a istniejące już choroby tarczycy mogą się nasilić, dlatego poziom TSH może być sprawdzany w czasie ciąży, zwłaszcza przy chorobie tarczycy. Między 24. a 28. tygodniem wykonuje się badanie glukozy, aby wykryć cukrzycę ciążową — podwyższony poziom cukru we krwi pojawiający się tylko w czasie ciąży. Cukrzycę ciążową potwierdza lub wyklucza test tolerancji glukozy z kilkoma pomiarami; kiedy i komu go wykonać, decyduje prowadzący ciążę lekarz lub położna.

Białko w moczu i badania na infekcje

• Białko w moczu sprawdza się przy każdej wizycie — podwyższony poziom może wskazywać na stan przedrzucawkowy lub zaburzenia ciśnienia krwi w ciąży
• Wirusowe zapalenie wątroby typu B i C — badanie we wczesnej ciąży, ponieważ wirusy mogą przenosić się na płód w czasie ciąży lub porodu
• HIV — wczesne wykrycie zakażenia pozwala zastosować leczenie znacząco zmniejszające ryzyko przeniesienia wirusa na dziecko w czasie ciąży, porodu lub karmienia piersią
• Kiła — badanie przesiewowe najczęściej w 8.–12. tygodniu, razem z badaniami na wirusowe zapalenie wątroby typu B i HIV, ponieważ nieleczona infekcja może zaburzyć rozwój płodu
• Paciorkowce grupy B (GBS) — według ulotki litewskiego Ministerstwa Zdrowia („Nėščiosios atmintinė”) wymaz może być zalecany, jeśli jest taka możliwość, w 35.–37. tygodniu; międzynarodowe źródło MedlinePlus podaje 36.–38. tydzień. Przy wykryciu bakterii antybiotyk podany podczas porodu może uchronić noworodka przed poważną infekcją, na przykład zapaleniem płuc lub opon mózgowych

Gdzie wykonać badania na Litwie

Na Litwie opiekę nad ciężarną i harmonogram badań koordynuje lekarz ginekolog-położnik lub lekarz rodzinny, w zależności od wybranego modelu opieki. Konkretne warunki finansowania badań prenatalnych z Państwowego Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych (VLK) — litewskiej instytucji odpowiedzialnej za obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, odpowiednika NFZ — warto sprawdzić w swojej placówce medycznej, ponieważ zakres i tryb rozliczania mogą się różnić.