Grupa krwi i czynnik Rh: co pokazuje badanie
Inne nazwy: ABO
Około 48 % mieszkańców Wielkiej Brytanii ma grupę krwi 0 (NHS); to częstość w populacji, a nie norma medyczna
- Zaktualizowano
- 2026-09-10
- Każda liczba ze źródłem
Czym jest grupa krwi i czynnik Rh
Badanie grupy krwi określa jednocześnie dwie cechy: grupę w układzie ABO i czynnik Rh (RhD). Układ ABO opiera się na białkach (antygenach) na powierzchni erytrocytów — na ich podstawie wyróżnia się cztery grupy: 0, A, B i AB. Czynnik Rh pokazuje, czy na erytrocytach znajduje się dodatkowe białko powierzchniowe: jeśli jest, krew uznaje się za Rh dodatnią, jeśli go nie ma — za Rh ujemną.
W laboratorium próbkę krwi miesza się z przeciwciałami przeciw antygenom A i B i obserwuje, czy komórki się zlepiają (aglutynują); w drugim etapie surowicę sprawdza się z erytrocytami znanych grup. Grupa krwi i czynnik Rh są dziedziczone i nie zmieniają się przez całe życie, dlatego badanie zwykle wykonuje się tylko raz.
Wynik ma największe znaczenie w dwóch sytuacjach: przed przetoczeniem krwi lub przeszczepieniem narządu, aby dobrać zgodnego dawcę, oraz w czasie ciąży, gdy matka Rh ujemna oczekuje dziecka Rh dodatniego. Wtedy może być potrzebna dodatkowa opieka, aby zapobiec niedokrwistości i żółtaczce u noworodka.
Jak często występują grupy (NHS)
| Grupa | Częstość, % | Źródło | |
|---|---|---|---|
| Grupa krwi 0 (częstość w populacji) Około 48 % mieszkańców Wielkiej Brytanii ma grupę krwi 0 (NHS); to częstość w populacji, a nie norma medyczna | około 48 | NHS Przejrzano 2023-05-10 | |
| Osoby Rh (RhD) dodatnie Około 85 % mieszkańców Wielkiej Brytanii jest RhD dodatnich, pozostałe około 15 % — RhD ujemnych (NHS) | około 85 | NHS Przejrzano 2023-05-10 | |
| 0 Rh dodatnia (0+) — najczęstsze połączenie 0+ to najczęstsze połączenie grupy krwi i czynnika Rh w Wielkiej Brytanii — około 35 % mieszkańców (NHS) | około 35 | NHS Przejrzano 2023-05-10 | |
Te liczby pokazują, jak często dana grupa występuje w populacji, a nie normę medyczną. Dokładne częstości różnią się w zależności od populacji i regionu.
Dawca uniwersalny i uniwersalny odbiorca
Grupę 0 Rh ujemną uznaje się za dawcę uniwersalnego, ponieważ pasuje większości odbiorców w nagłych przypadkach, gdy grupa krwi nie jest jeszcze znana. Grupę AB Rh dodatnią uznaje się za uniwersalnego odbiorcę, ponieważ może przyjąć krew ze wszystkich grup ABO.
Dlaczego czynnik Rh jest ważny w ciąży
Jeśli matka Rh ujemna oczekuje dziecka Rh dodatniego, jej organizm może wytwarzać przeciwciała przeciw erytrocytom płodu. Może to spowodować niedokrwistość lub żółtaczkę u noworodka, dlatego taki przypadek jest obserwowany i omawiany z lekarzem. Status Rh ustala się u wszystkich kobiet w ciąży na jej początku.
Czy grupa krwi może się zmienić
Nie, grupa krwi i czynnik Rh są dziedziczone i nie zmieniają się przez całe życie, dlatego to badanie zwykle wykonuje się tylko raz. Mimo to u kobiet w ciąży badanie grupy krwi wykonuje się zawsze, a przed przetoczeniem krwi krew pacjenta sprawdza się z próbką komórek dawcy.
Powiązane badania
Powiązane badania: morfologia krwi, erytrocyty, hemoglobina, hematokryt i beta-hCG.
Kiedy wykonuje się badanie
- Na początku ciąży — u wszystkich kobiet w ciąży, aby ustalić status Rh i możliwą niezgodność między matką a płodem
- Przed planowaną lub pilną operacją, gdy może być potrzebne przetoczenie krwi
- Przed przeszczepieniem narządu lub szpiku kostnego
- Przy rejestracji jako dawca krwi
- Po urazie lub dużej utracie krwi, gdy potrzebne jest pilne przetoczenie
- Jako część badań przedoperacyjnych lub ogólnego badania stanu zdrowia
Jak się przygotować
- Specjalne przygotowanie nie jest potrzebne — nie trzeba być na czczo
- Warto znać wcześniej oznaczoną własną grupę krwi, jeśli taka informacja istnieje — może to przyspieszyć pracę lekarza
- Jeśli wcześniej było przetoczenie krwi albo ciąża z niezgodnością Rh, warto o tym powiedzieć lekarzowi
Cały serwis po litewsku: proactiva.app
Najczęstsze pytania
›Czym jest grupa krwi i czynnik Rh?
Grupa krwi (układ ABO: 0, A, B, AB) i czynnik Rh (dodatni albo ujemny) to cechy dziedziczone, wyznaczane przez białka (antygeny) na powierzchni erytrocytów. Są ważne przy doborze zgodnej krwi do przetoczenia i przy ocenie ryzyka w czasie ciąży.
›Jak wykonuje się badanie grupy krwi?
W laboratorium próbkę krwi miesza się z przeciwciałami przeciw antygenom A i B i obserwuje, czy komórki się zlepiają. W drugim etapie surowicę sprawdza się z erytrocytami znanych grup ABO, a status Rh (RhD) ustala się osobnym badaniem.
›Czy grupa krwi może się zmienić w ciągu życia?
Nie, grupa krwi i czynnik Rh są dziedziczone i nie zmieniają się przez całe życie, dlatego to badanie zwykle wykonuje się tylko raz. Mimo to u kobiet w ciąży badanie grupy krwi wykonuje się zawsze, a przed przetoczeniem krwi krew pacjenta sprawdza się z próbką komórek dawcy.
›Dlaczego czynnik Rh jest ważny w czasie ciąży?
Jeśli matka Rh ujemna oczekuje dziecka Rh dodatniego, jej organizm może wytwarzać przeciwciała przeciw erytrocytom płodu. Może to spowodować niedokrwistość lub żółtaczkę u noworodka, dlatego taki przypadek jest obserwowany i omawiany z lekarzem.
›Kto jest dawcą uniwersalnym, a kto uniwersalnym odbiorcą?
Grupę 0 Rh ujemną uznaje się za dawcę uniwersalnego, ponieważ pasuje większości odbiorców w nagłych przypadkach, gdy grupa krwi nie jest jeszcze znana. Grupę AB Rh dodatnią uznaje się za uniwersalnego odbiorcę, ponieważ może przyjąć krew ze wszystkich grup ABO.
›Jak często występują poszczególne grupy krwi i czynnik Rh?
Według danych NHS około 48 % mieszkańców Wielkiej Brytanii ma grupę 0, a około 85 % jest Rh (RhD) dodatnich; najczęstsze połączenie to 0 Rh dodatnia, którą ma około 35 % mieszkańców Wielkiej Brytanii. Dokładne częstości różnią się w zależności od populacji i regionu.
Źródła
- NHS: Blood groups — 2026-09-06
Powiązane wskaźniki
Ten serwis nie jest służbą ratunkową. Jeśli nagle pojawił się silny ból w klatce piersiowej lub głowy, duszność, splątanie, zaburzenia mowy, obfite krwawienie lub inne ostre zaburzenie — nie czekaj na badania, dzwoń pod 112.
Te informacje nie są diagnozą i nie zastępują konsultacji z lekarzem. Zakresy referencyjne zależą od laboratorium, wieku i płci — zawsze porównuj swój wynik z zakresem podanym na własnym wyniku badania.