Erytrocyty we krwi: normy i co oznacza wynik (RBC)

Erytrocyty, czyli czerwone krwinki, są najliczniejszymi komórkami krwi — przenoszą hemoglobinę, która wiąże tlen w płucach i dostarcza go do tkanek, a w drodze powrotnej wynosi dwutlenek węgla. Liczba erytrocytów (RBC) pokazuje, ile takich komórek znajduje się w jednej jednostce objętości krwi, i jest jednym ze wskaźników morfologii krwi obok hemoglobiny, hematokrytu, MCV, MCH i MCHC. Te wskaźniki ocenia się razem: sama liczba erytrocytów nie pokazuje, czy komórki mają prawidłową wielkość i czy są nasycone hemoglobiną, dlatego obniżony lub podwyższony RBC zwykle interpretuje się razem z pozostałymi wskaźnikami czerwonokrwinkowymi.

Liczba erytrocytów może się zmieniać z powodu bilansu płynów, wysokości nad poziomem morza, palenia tytoniu, przewlekłych chorób płuc lub serca. Wpływa na nią także stan nerek (ponieważ nerki wytwarzają erytropoetynę, która pobudza powstawanie erytrocytów w szpiku kostnym), a również utrata krwi lub zaburzenia pracy szpiku kostnego.

• W ramach morfologii krwi podczas badania profilaktycznego
• Przy zmęczeniu, osłabieniu, duszności, zawrotach głowy lub bladości — gdy podejrzewa się niedokrwistość
• Gdy podejrzewa się zaburzenia szpiku kostnego, choroby nerek, hemolizę lub białaczkę
• Przy objawach krwawienia albo w celu obserwacji stanu po utracie krwi
• W obserwacji chorób serca lub płuc, które mogą powodować przewlekły niedobór tlenu w organizmie
• Przy ocenie objawów czerwienicy prawdziwej (policytemii vera, czyli nadmiernego wytwarzania erytrocytów)

Podwyższoną liczbę erytrocytów uznaje się za wynik zmieniony według wskazań MedlinePlus. Najczęstsze przyczyny to reakcja organizmu na mniejszą ilość tlenu (palenie tytoniu, choroby płuc lub serca, życie w wysokich górach) albo niedobór płynów z powodu odwodnienia. Rzadziej może to wskazywać na zaburzenie szpiku kostnego (czerwienicę prawdziwą) lub problem z nerkami.

• Palenie tytoniu
• Odwodnienie (niedobór płynów)
• Niewydolność serca albo wrodzona choroba serca
• Obniżona ilość tlenu we krwi, bliznowacenie płuc (zwłóknienie)
• Zaburzenia nerek, z powodu których wzrasta wytwarzanie erytropoetyny
• Czerwienica prawdziwa (policytemia vera) — zaburzenie szpiku kostnego, w którym wytwarza się zbyt wiele erytrocytów

Na co zwykle patrzy się dalej: czy w czasie badania nie doszło do odwodnienia i czy nie palono niedawno tytoniu; ocena czynności płuc i serca, jeśli stwierdzono przewlekłe podwyższenie; wskaźniki nerek i stężenie erytropoetyny; powtórne badanie, aby ocenić zmianę w czasie.

Obniżoną liczbę erytrocytów uznaje się za wynik zmieniony według wskazań MedlinePlus i najczęściej wiąże się ją z niedokrwistością lub utratą krwi. Inne przyczyny to zaburzenie pracy szpiku kostnego, niedostateczne wytwarzanie erytropoetyny albo niedobór żelaza, miedzi, kwasu foliowego, witaminy B6 lub B12.

• Niedokrwistość albo krwawienie
• Niewydolność szpiku kostnego albo szpiczak mnogi
• Niedostateczne wytwarzanie erytropoetyny, białaczka
• Nieodpowiednie odżywianie albo niedobór składników odżywczych (żelaza, miedzi, kwasu foliowego, witamin B6, B12)
• Ciąża
• Hemoliza (rozpad erytrocytów)

Na co zwykle patrzy się dalej: morfologia krwi z hemoglobiną, hematokrytem, MCV, MCH i MCHC, aby ustalić rodzaj niedokrwistości; wskaźniki żelaza, ferrytyna, stężenie witaminy B12 i kwasu foliowego; możliwa przyczyna utraty krwi; powtórne badanie, aby ocenić zmianę w czasie. O tym, jakie badania wykonuje się przy anemii, piszemy osobno.

Dlaczego normy u kobiet i mężczyzn są różne

Według MedlinePlus (Narodowa Biblioteka Medyczna USA) norma erytrocytów (RBC) u kobiet podana jest jako 3,8–5,1×10¹²/l, a u mężczyzn jako 4,2–5,7×10¹²/l, więc przedział męski jest szerszy i wyższy. Źródło podaje odrębne przedziały według płci, ale nie wyjaśnia, dlaczego się różnią — konkretnej przyczyny fizjologicznej (na przykład masy mięśniowej, krwawień miesiączkowych czy wpływu hormonów) w jego tekście nie ma, dlatego nie jest tu ona domyślana. W praktyce oznacza to, że wynik kobiety należy porównywać z przedziałem dla kobiet, a nie z normą ogólną lub normą dla mężczyzn. Dokładny przedział laboratorium zależy od używanej aparatury i może się nieco różnić od podanego przez MedlinePlus, dlatego ważniejszy jest przedział podany na własnym wyniku badania. W czasie ciąży stosowana jest odrębna norma.

Według MedlinePlus (Narodowa Biblioteka Medyczna USA) norma erytrocytów (RBC) u mężczyzn podana jest jako 4,2–5,7×10¹²/l, a u kobiet jako 3,8–5,1×10¹²/l, więc zarówno dolna, jak i górna granica przedziału męskiego jest wyższa. Źródło podaje odrębne przedziały według płci, jednak przyczyna, dlaczego norma u mężczyzn jest wyższa, nie jest w jego tekście wyjaśniona — nie ma tam odniesień do masy mięśniowej, testosteronu ani innych czynników, dlatego taka przyczyna nie jest tu podawana jako potwierdzona. W praktyce oznacza to, że wynik mężczyzny powinno się porównywać z przedziałem dla mężczyzn, a nie z normą dla kobiet czy normą ogólną. Dokładny przedział laboratorium może się różnić od podanego przez MedlinePlus w zależności od używanej aparatury i metodyki, dlatego przedział na własnym wyniku badania jest dokładniejszym punktem odniesienia niż ogólna wartość z literatury.

Erytrocyty oznacza się w ramach morfologii krwi. W litewskim laboratorium Medicina practica takie badanie kosztuje od 10 € (ceny z września 2026 roku).