Lipaza — badanie i normy

Lipaza to enzym wytwarzany głównie przez trzustkę, który jest uwalniany do jelita cienkiego, gdzie pomaga rozkładać tłuszcze z pokarmu. We krwi zdrowego człowieka krąży niewielka ilość lipazy, ale kiedy komórki trzustki zostają uszkodzone — na przykład przez zapalenie albo niedrożny przewód — enzym trafia do krwi w znacznie większych ilościach. Dlatego badanie lipazy we krwi wykorzystuje się przede wszystkim przy podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki. Lipaza jest uznawana za czulszy i bardziej swoisty wskaźnik uszkodzenia trzustki niż amylaza, dlatego te dwa badania często zleca się razem. Rzadziej znacznie obniżona lipaza może wskazywać, że komórki trzustki wytwarzające ten enzym są nieodwracalnie uszkodzone, jak bywa przy przewlekłym zapaleniu trzustki lub mukowiscydozie.

• Gdy nagle pojawia się silny ból brzucha, często promieniujący do pleców, razem z nudnościami lub wymiotami — przy podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki
• Gdy występuje wzdęcie brzucha, bolesność przy badaniu palpacyjnym, gorączka lub przyspieszone bicie serca
• W monitorowaniu już rozpoznanej przewlekłej choroby trzustki albo w ocenie skuteczności leczenia
• Przy podejrzeniu niedrożności jelit lub zapalenia otrzewnej (peritonitis)
• Gdy pojawia się żółtaczka razem z innymi objawami zaburzeń trawienia

Znacznie podwyższoną lipazę najczęściej uznaje się za objaw ostrego zapalenia trzustki — enzym trafia do krwi po uszkodzeniu tkanki trzustki. Inne przyczyny: niedrożność przewodu trzustkowego lub żółciowego, rak trzustki, niedrożność jelit, perforacja wrzodu żołądka, niewydolność nerek albo zapalenie ślinianek. Przyczynę ustala lekarz razem z innymi badaniami.

• Ostre zapalenie trzustki (pancreatitis)
• Niedrożność przewodu trzustkowego lub żółciowego, torbiel rzekoma trzustki
• Rak trzustki
• Niedrożność jelit lub perforowany wrzód
• Przewlekła choroba nerek
• Choroba pęcherzyka żółciowego, cukrzyca, zapalenie ślinianek
• Nadużywanie alkoholu

Objawy, które mogą towarzyszyć podwyższonej lipazie

• Silny ból brzucha promieniujący do pleców
• Nudności i wymioty
• Biegunka
• Wzdęcie brzucha lub bolesność
• Gorączka
• Przyspieszone bicie serca
• Żółtaczka

• Badanie amylazy i badania obrazowe trzustki — pomagają uściślić rozpoznanie zapalenia trzustki
• Wskaźniki wątroby i dróg żółciowych, jeśli podejrzewa się niedrożność przewodu
• Wskaźniki czynności nerek, jeśli podejrzewa się przewlekłą chorobę nerek
• Ocena spożywania alkoholu razem z lekarzem
• Kiedy powtórzyć badanie w monitorowaniu przebiegu leczenia

Obniżona lipaza

Niski poziom lipazy zdarza się rzadziej niż podwyższony i może wskazywać, że komórki trzustki wytwarzające ten enzym są nieodwracalnie uszkodzone. Jest to typowe dla przewlekłego zapalenia trzustki lub mukowiscydozy, gdy z czasem zmniejsza się ilość działającej tkanki trzustki. Znaczenie wyniku zawsze omów z lekarzem razem z innymi badaniami czynności trzustki.

• Przewlekłe zapalenie trzustki z długotrwałym uszkodzeniem tkanki trzustki
• Mukowiscydoza

Razem z niskim wynikiem zwykle sprawdza się:

• Ocenę czynności trzustki razem z innymi badaniami i metodami obrazowymi
• Ocenę odżywiania i zaburzeń trawienia, jeśli podejrzewa się przewlekłą niewydolność trzustki
• Kiedy powtórzyć badanie w obserwacji stanu w czasie

Powiązane strony: amylaza, amylaza trzustkowa, GGT (GGTP), ALT (ALAT).