Cynk we krwi — badanie, norma i co oznacza wynik (Zn)

Cynk to pierwiastek śladowy, którego organizm sam nie wytwarza i który trzeba dostarczać z pożywieniem. Według encyklopedii MedlinePlus cynk bierze udział w pracy układu odpornościowego, w podziale i wzroście komórek, w gojeniu ran, w rozkładaniu węglowodanów, a także w odczuwaniu węchu i smaku. Jest szczególnie ważny w czasie ciąży, w okresie niemowlęcym i w dzieciństwie, gdy organizm szybko rośnie i się rozwija. Najlepsze źródła cynku to białka pochodzenia zwierzęcego: wołowina, wieprzowina, baranina, ciemne mięso z kurczaka; a także orzechy, produkty pełnoziarniste, warzywa strączkowe i drożdże. Z pokarmów roślinnych cynk wchłania się słabiej niż ze zwierzęcych, dlatego u wegetarian i u osób jedzących mało białka może go brakować. Badanie krwi pokazuje ilość cynku krążącą w danym momencie we krwi; zleca się je najczęściej przy podejrzeniu niedoboru na podstawie objawów lub czynników ryzyka, a nie jako rutynowe badanie przesiewowe.

• Gdy powtarzają się infekcje albo rany goją się niezwykle długo
• Gdy pojawia się wypadanie włosów, wysypka lub niewielkie rany na skórze o niejasnej przyczynie
• Gdy zaburzony jest węch albo smak lub bez wyraźnej przyczyny spada apetyt
• U dzieci, gdy wzrastanie jest wolniejsze niż oczekiwane
• Gdy dieta jest wegetariańska lub uboga w białko zwierzęce i podejrzewa się niedobór pierwiastków śladowych
• Do obserwacji stanu osób z zaburzonym trawieniem lub wchłanianiem pokarmu

Prawidłowy zakres cynku we krwi zależy od metody laboratorium, dlatego dokładne granice znajdziesz na swoim wyniku (zobacz też jak czytać wyniki badań krwi). Niezależnie od badania krwi MedlinePlus podaje zalecaną dzienną ilość z pożywienia: dorosłym mężczyznom — około 11 mg, kobietom — około 8 mg, kobietom w ciąży — około 11 mg na dobę. To norma spożycia, a nie zakres badania krwi, dlatego wyniku badania nie można z nią porównywać.

Podwyższony poziom cynku

Podwyższoną ilość cynku we krwi wiąże się najczęściej ze zbyt dużym przyjmowaniem suplementów, a nie z pożywieniem. Według MedlinePlus duże ilości suplementów z cynkiem mogą wywołać zaburzenia trawienia, a długie przyjmowanie wysokich dawek — niedobór miedzi, żelaza lub magnezu. Ustalić przyczynę pomagają rozmowa o przyjmowanych suplementach oraz badania innych pierwiastków śladowych.

Co może podwyższać cynk

• Zbyt duże przyjmowanie suplementów z cynkiem przez długi czas
• Sprej lub żel do błony śluzowej nosa, w składzie którego jest cynk
• W rzadkich przypadkach — zawodowy kontakt z pyłem lub oparami cynku

Objawy, które mogą towarzyszyć podwyższonemu poziomowi

• Nudności, biegunka, ból brzucha
• Wymioty
• Zaburzenia węchu (zwłaszcza po preparatach z cynkiem rozpylanych do nosa)

• Omów z lekarzem, jakie suplementy i w jakich dawkach przyjmujesz
• Wyniki miedzi, żelaza i magnezu — długotrwały nadmiar cynku może zmniejszać ich wchłanianie
• Czy objawy (nudności, biegunka) pokrywają się z czasem przyjmowania suplementu

Obniżony poziom cynku

Obniżoną ilość cynku wiąże się najczęściej z niewystarczającym dostarczaniem go lub wchłanianiem z pożywienia. Według MedlinePlus cynk roślinny wchłania się słabiej niż zwierzęcy, dlatego dieta wegetariańska lub uboga w białko może nie pokrywać potrzeby — zwłaszcza w czasie ciąży, w okresie niemowlęcym lub w dzieciństwie, gdy potrzeba jest większa. Niedobór może objawiać się częstymi infekcjami, wypadaniem włosów lub wolnym gojeniem ran.

Co może obniżać cynk

• Dieta wegetariańska lub uboga w białko pochodzenia zwierzęcego — cynk roślinny wchłania się słabiej
• Zwiększona potrzeba, której dieta nie pokrywa — w czasie ciąży, w okresie niemowlęcym lub w dzieciństwie
• Ogólnie niewystarczająca ilość lub różnorodność pożywienia

Objawy, które mogą towarzyszyć obniżonemu poziomowi

• Częste infekcje
• Wypadanie włosów
• Słaby apetyt
• Zaburzenia smaku i węchu
• Niewielkie rany na skórze
• Wolniejsze wzrastanie u dzieci
• Trudności z widzeniem w ciemności
• Rany, które długo się nie goją

Co zwykle ocenia się razem z obniżonym wynikiem

• Ocena diety — czy jest w niej dość białka zwierzęcego, orzechów, produktów pełnoziarnistych
• Czy są zaburzenia trawienia lub wchłaniania, które mogą zmniejszać przyswajanie cynku
• Kiedy powtórzyć badanie, aby po skorygowaniu diety widoczna była zmiana
• Omów z lekarzem, czy potrzebny jest suplement i w jakiej postaci