CK-MB (kinaza kreatynowa MB) — co pokazuje badanie

Kinaza kreatynowa (CK, nazywana też fosfokinazą kreatynową, CPK) to enzym uczestniczący w metabolizmie energetycznym komórek — najwięcej jest go w mięśniach, sercu i mózgu. CK składa się z izoform (izoenzymów), które wskazują, w jakiej tkance enzym powstał: CK-MM jest charakterystyczna dla mięśni szkieletowych, CK-BB — dla mózgu i mięśni gładkich, a CK-MB znajduje się głównie w mięśniu sercowym. Gdy komórki mięśnia sercowego zostają uszkodzone — na przykład wskutek zawału mięśnia sercowego albo stanu zapalnego — uwalniają do krwi enzymy, wśród nich CK-MB, dlatego ilość tej frakcji we krwi rośnie. Badanie CK-MB było historycznie stosowane do wykrywania uszkodzenia mięśnia sercowego i oceny jego rozmiaru, ale w ostatnich dziesięcioleciach w dużej mierze zastąpiło je czulsze i bardziej swoiste badanie troponiny. Mimo to CK-MB bada się czasem dodatkowo, gdy lekarz musi ocenić, czy podwyższenie jest związane z mięśniem sercowym — według MedlinePlus wysoka ilość CK-MB najczęściej wskazuje na uszkodzenie mięśnia sercowego, a CK-MM — na uszkodzenie mięśni szkieletowych.

• Gdy występuje ból lub ucisk w klatce piersiowej i podejrzewa się uszkodzenie mięśnia sercowego
• Gdy trzeba odróżnić, czy podwyższona całkowita kinaza kreatynowa jest związana z sercem, czy z mięśniami szkieletowymi (MedlinePlus)
• Razem z całkowitą kinazą kreatynową (CK) i troponiną, aby ustalić, czy podwyższona wartość CK jest związana z sercem, czy z mięśniami szkieletowymi
• Do obserwacji rozmiaru uszkodzenia mięśnia sercowego w szpitalu po ostrym zdarzeniu

Jak się przygotować

• Specjalne przygotowanie najczęściej nie jest potrzebne — zobacz też jak przygotować się do badania krwi
• Warto powiedzieć lekarzowi o przyjmowanych lekach (na przykład o lekach obniżających cholesterol) oraz o niedawnym intensywnym wysiłku fizycznym lub urazie, ponieważ może to przejściowo wpłynąć na całkowitą ilość kinazy kreatynowej

O normie

Nie podajemy tu jednej liczby dla CK-MB. Według MedlinePlus prawidłowa wartość kinazy kreatynowej zależy od wieku, płci, rasy, masy mięśniowej i aktywności fizycznej, a udział CK-MB rośnie, gdy dochodzi do uszkodzenia komórek mięśnia sercowego, na przykład po zawale. Dlatego wyniku CK-MB nie porównuje się z jedną uniwersalną liczbą: ocenia się go razem z całkowitą kinazą kreatynową, troponiną i obrazem klinicznym, a tylko lekarz może powiedzieć, co oznacza w konkretnym przypadku.

Podwyższona CK-MB

Podwyższoną CK-MB najczęściej wiąże się z uszkodzeniem mięśnia sercowego — zawałem mięśnia sercowego albo zapaleniem mięśnia sercowego. Ponieważ część CK-MB znajduje się także w mięśniach szkieletowych, jej ilość może rosnąć również z powodu uszkodzenia mięśni, dlatego wynik zawsze ocenia się razem z troponiną i obrazem klinicznym.

Co może podnieść CK-MB

• Zawał mięśnia sercowego (zawał serca) albo inne ostre uszkodzenie mięśnia sercowego
• Zapalenie mięśnia sercowego
• Uszkodzenie mięśni szkieletowych, związane z całkowitą kinazą kreatynową — uraz, intensywny wysiłek fizyczny, choroby mięśni
• Niektóre leki wpływające na metabolizm cholesterolu mogą podnieść całkowitą ilość kinazy kreatynowej

Co omówić z lekarzem

• Wynik zawsze oceniać razem z troponiną i objawami klinicznymi, ponieważ sama CK-MB nie jest najdokładniejszym wskaźnikiem uszkodzenia serca
• Całkowita kinaza kreatynowa (CK) — pomaga odróżnić, czy podwyższenie jest związane z sercem, czy z mięśniami szkieletowymi
• Czy nie było niedawno intensywnego wysiłku fizycznego, urazu albo choroby mięśni
• Powtórne badanie w czasie — ilość CK-MB po uszkodzeniu serca zmienia się szybciej niż ilość troponiny

Czego jeden wynik nie mówi

Sam wynik CK-MB nie jest rozpoznaniem. Wartość ocenia się razem z innymi badaniami (troponiną, całkowitą CK), objawami i badaniem lekarskim — tylko lekarz może wyjaśnić, co wynik oznacza w konkretnym przypadku. O czytaniu wyników laboratoryjnych w ogóle zobacz jak czytać wyniki badań krwi.