Witamina A — badanie krwi i norma

Witamina A to witamina rozpuszczalna w tłuszczach, której organizm sam nie wytwarza — otrzymujemy ją z pokarmów zwierzęcych (w postaci retinolu) albo z pokarmów roślinnych zawierających beta-karoten, który następnie w organizmie przekształcany jest w retinol. Jest potrzebna komórkom siatkówki rozpoznającym światło, dlatego niedobór witaminy A objawia się przede wszystkim słabym przystosowaniem do ciemności. Witamina A jest też ważna dla integralności skóry i błon śluzowych, dla pracy układu odpornościowego oraz dla wzrostu i podziału komórek. Badanie krwi mierzy ilość retinolu (lub całkowitej witaminy A) w surowicy i najczęściej zlecane jest przy podejrzeniu niedoboru witaminy albo, odwrotnie, jej nadmiaru. Ponieważ witamina A jest rozpuszczalna w tłuszczach, gromadzi się w wątrobie i przy zbyt dużych dawkach suplementów może wywołać zatrucie. Badanie nie jest rutynową częścią morfologii krwi — zwykle zleca się je celowo, gdy występują konkretne objawy lub czynniki ryzyka.

• Przy podejrzeniu niedoboru witaminy A — pogorszonego przystosowania do ciemności lub ślepoty nocnej
• Przy nawracających infekcjach albo przy suchej, źle gojącej się skórze
• U dzieci, gdy występują objawy zaburzenia wzrostu lub stanu oczu
• Przy podejrzeniu nadmiaru witaminy A — przy bólu głowy, bólu kości lub mięśni, podwójnym widzeniu
• W chorobach zaburzających wchłanianie tłuszczów (np. choroby jelit lub trzustki), gdy istnieje ryzyko niedoboru
• Przy przyjmowaniu suplementów witaminy A w dużych dawkach — dla kontroli możliwego nadmiaru

Podwyższona witamina A we krwi uznawana jest za nadmiar, według encyklopedii MedlinePlus, gdy przekracza 4,2 µmol/l. Witamina A jest rozpuszczalna w tłuszczach i gromadzi się w wątrobie, dlatego nadmiar najczęściej związany jest z przyjmowaniem zbyt dużych dawek suplementów, a nie z dietą. Możliwe objawy to niedokrwistość, ból kości i mięśni, biegunka, podwójne widzenie, wypadanie włosów, podwyższone ciśnienie w mózgu, zaburzenia koordynacji mięśni, powiększenie wątroby lub śledziony, nudności.

Przyczyny wyniku podwyższonego:

• Przyjmowanie zbyt dużych dawek suplementów witaminy A
• Zbyt duża ilość retinolu w pożywieniu (np. dużo wątróbki w jadłospisie)
• Choroby wątroby zaburzające usuwanie witaminy A z organizmu

Co zwykle ocenia się po podwyższonym wyniku:

• Jakie suplementy i w jakich dawkach są przyjmowane — warto to omówić z lekarzem
• Wskaźniki wątrobowe, ponieważ witamina A gromadzi się w wątrobie
• Czy trzeba przerwać lub zmniejszyć przyjmowanie suplementów
• Kiedy powtórzyć badanie, aby ocenić zmianę

Obniżona witamina A uznawana jest za niedobór, według encyklopedii MedlinePlus, gdy wartość jest niższa niż 1,1 µmol/l. Niedobór najczęściej wiąże się z niedostatecznym odżywianiem lub zaburzeniami wchłaniania tłuszczów. Możliwe objawy to nieprawidłowo rozwijające się kości lub zęby, stan zapalny oczu, drażliwość, wypadanie włosów, utrata apetytu, ślepota nocna, nawracające infekcje, wysypki skórne.

Przyczyny wyniku obniżonego:

• Niedostateczna ilość witaminy A w pożywieniu
• Zaburzenia wchłaniania tłuszczów (np. choroby jelit lub trzustki)
• Choroby wątroby zaburzające gromadzenie i wykorzystanie witaminy A

Co zwykle ocenia się po obniżonym wyniku:

• Dieta oraz stany zaburzające wchłanianie tłuszczów
• Czy są objawy niedoboru innych witamin (np. E, D), ponieważ one też są rozpuszczalne w tłuszczach
• Ocena wzroku, zwłaszcza przystosowania do ciemności
• Kiedy powtórzyć badanie, aby ocenić zmianę